Kara za brak tachografu

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gdańsku 2009-03-19, III SA/Gd 80/09

 

Wadliwe ustalenie brzmienia polskiej wersji art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98 (sprostowanej później), uniemożliwiające zidentyfikowanie obowiązków obciążających przedsiębiorcę wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy w zakresie posiadania tachografu, nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6.9.2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.).

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (…) po rozpoznaniu (…) sprawy ze skargi P. Ż-T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 18.11.2008 r. (…) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez urządzenia rejestrującego

 

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30.4.2008 r. (…) – obie w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące – tachograf,

2. orzeka, że zaskarżona decyzja w opisanym wyżej zakresie nie może być wykonana,

3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego P. Ż-T. kwotę (…) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

 

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 30.4.2008 r. (…) Naczelnik Urzędu Celnego (…) nałożył karę pieniężną (…) – za wykonywanie w dniu 22.11.2007 r. na drodze krajowej (…) w miejscowości Z. przewozu drogowego pojazdem (…) niewyposażonym w urządzenie rejestrujące – tachograf (…).

 

(…) w dniu 22.11.2007 r. (…) zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy (…).

 

(…) W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili (…) brak wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Zgodnie z art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. (…), urządzenie rejestrujące nie jest wymagane dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 7,5 tony używanych w niehandlowych przewozach drogowych rzeczy. W niniejszej sprawie nie można było uznać, iż przedmiotowy przewóz był niehandlowym, albowiem przewóz odbywał się w ramach prowadzonej przez G. Ż.-T. działalności gospodarczej, z której czerpie korzyści finansowe.

 

Decyzję skierowano do Firmy Usługowo-Handlowej „B.” (…), która (…) stanowi firmę jednoosobowej działalności gospodarczej P. Ż.-T.

 

Po rozpoznaniu odwołania P. Ż.-T. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 18.11.2008 r. (…) uchylił zaskarżoną decyzję w części (…)

 

Decyzję organu I instancji w pozostałej części utrzymano w mocy. (…)

 

P. Ż.-T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję w części w jakiej odnosi się ona do nałożenia kary pieniężnej (…) za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez urządzenia rejestrującego – tachografu. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. (…) oraz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.

 

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż organy administracji pominęły treść art. 3 lit. h obowiązującego rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. Zgodnie z nim rozporządzenie nr 561/2006 nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton używanymi do niezarobkowego przewozu rzeczy. Definicja pojęcia niezarobkowego przewozu rzeczy wskazana jest w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, według którego niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne), to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie kilka warunków wymienionych w przepisie. Zatem w stosunku do skarżącego nie miały zastosowania przepisy nakazujące mu wyposażenie pojazdu w urządzenia rejestrujące w postaci tachografu, albowiem wykonywany przez niego przewóz był przewozem drogowym niezarobkowym na potrzeby własne.

 

Skarżący podtrzymał zarzuty naruszenia art. 88 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3 i art. 89 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 84 Konstytucji RP. Twierdził, że obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenia pomiarowe w postaci tachografu winien wynikać z ustawy lub szczegółowego upoważnienia ustawy. Nałożenie takiego obowiązku przez przyjęcie umowy międzynarodowej wymaga ogłoszenia aktów prawnych, z których obowiązki te wynikają i w których zostały sformułowane, w trybie przewidzianym dla ustawy.

 

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne.

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

 

(…) Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

 

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący samej zasady oparcia decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa europejskiego.

 

Wskazać należy bowiem, że zgodnie z art. 2 ratyfikowanego przez Polskę Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, stanowiącego integralną część Traktatu akcesyjnego z dnia 16.4.2003 r. (…), od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia, przy czym postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie. Natomiast zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) rozporządzenie wspólnotowe jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Jest to zgodne z Konstytucją RP, która w art. 91 ust. 3 stanowi, że jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

 

Prawną podstawą nałożenia na skarżącego kary za brak tachografu był przepis art. 92 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6.9.2001 r. o transporcie drogowym (…), zgodnie z którym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w określonej wysokości.

 

Art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20.12.1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (…) stanowi, że urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

 

Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. (…) stanowiło w swej pierwotnej wersji, opublikowanej w języku polskim w Dz.U. UE L 06.102.1 w art. 3 lit. h, że nie ma ono zastosowania do pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy.

 

Rozporządzenie to zostało sprostowane w Dzienniku Urzędowym UE seria L 08.51.27 z dnia 26.2.2008 r. między innymi w ten sposób, że słowo „niezarobkowego” zastąpiono słowem „niehandlowego”.

 

Pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego definiowane jest w polskim prawie w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym jest to przewóz na potrzeby własne – każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;

Jak przyznał organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, przewóz wykonywany w dniu 22.11.2007 r. przez G. Ż.-T., jako pracownika skarżącego, spełniał wszelkie przesłanki niezbędne by uznać go za przewóz na potrzeby własne – niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu powołanego wyżej przepisu ustawy o transporcie drogowym.

 

W tym miejscu podkreślić należy fakt, że język polski jest od daty akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej językiem oficjalnym Unii, na równi z językami wszystkich pozostałych krajów członkowskich. Zatem adresat normy prawnej wynikającej z przepisów prawa unijnego ogłoszonych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim nie jest zobowiązany do weryfikowania zgodności polskiej wersji językowej danego przepisu z innymi wersjami językowymi tego samego przepisu.

 

Równocześnie zaakceptować w pełni należy zasadę autonomicznej wykładni pojęć prawa unijnego, niezależnej od szczególnych unormowań prawa wewnętrznego w stosunku do którego prawu wspólnotowemu przysługuje pierwszeństwo.

 

Zasada demokratycznego państwa prawnego, zawarta w art. 2 Konstytucji RP, obejmuje swym zakresem między innymi zasadę bezpieczeństwa prawnego zgodnie z którą organy Państwa stosujące prawo powinny działać w sposób nie naruszający zaufania obywateli do nich i do obowiązującego prawa.

 

Powyższa zasada wymaga, by czyn podlegający sankcji karno-administracyjnej był określony w obowiązujących przepisach prawa jednoznacznie i jasno, w sposób pozwalający obywatelowi na takie poprowadzenie swych spraw, by uniknąć tego rodzaju odpowiedzialności.

 

Jeśli pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego zdefiniowane zostało w przepisach ustawy o transporcie drogowym, a równocześnie użyte zostało w polskojęzycznym tekście prawa wspólnotowego, przy czym pojęciu temu przypisuje się odmienne znaczenie w aktach prawa krajowego i wspólnotowego – to nie sposób twierdzić, że w ramach funkcjonującego w Polsce systemu prawnego obowiązki podmiotu wykonującego niezarobkowy transport drogowy rzeczy w zakresie posiadania tachografu zostały określone w sposób na tyle jasny i precyzyjny, by możliwe było nałożenie sankcji karno-administracyjnej.

 

Nie budzi bowiem wątpliwości to, że wykonywany w dniu 22.11.2007 r. przez brata skarżącego przewóz rzeczy był niezarobkowym przewozem w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Równocześnie, jak twierdzi organ, nie stanowił niezarobkowego przewozu w rozumieniu przepisów rozporządzenia unijnego nr 561/2006.

 

W tej sytuacji, jeśli wskutek wadliwego ustalenia brzmienia polskiej wersji, (sprostowanej później) art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.3.2006 r. (…) należyte zidentyfikowanie obowiązków obciążających przedsiębiorcę wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy w rozumieniu ustawy z dnia 6.9.2001 r. o transporcie drogowym (…) co do posiadania tachografu w określonej sytuacji było niemożliwe dla osoby nie posiadającej pogłębionej wiedzy prawniczej – to niedopuszczalne było uznanie, że doszło do naruszenia prawa skutkującego nałożeniem kary pieniężnej w oparciu o art. 92 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy.

 

(…) powyższe rozważania dotyczą jedynie sytuacji, w której do zdarzenia stanowiącego, zdaniem organów, naruszenie prawa doszło w dacie poprzedzającej ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym UE sprostowania zmieniającego treść rozporządzenia nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. (…)